วัฒนธรรมประเพณีตำบลทับหมัน

 วัฒนธรรมประเพณีตำบลทับหมัน

        สืบเนื่องจากจังหวัดพิจิตรเป็นจังหวัดหัวเมือง ในสมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ตามข้อมูลบอกเล่าสืบเนื่องกันมาว่า มีกองทัพทหารมาตั้ง “ทัพมั่น” อยู่ที่ชายแม่น้ำ พิจิตรสายเก่า (บริเวณวัดทับหมันปัจจุบัน เลชที่ ๑๑๗ หมู่ที่ ๑ ต.ทับหมัน อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร ได้สร้างพระพุทธรูปเพื่อเป็นที่สักการะบูชา ชาวบ้านเรียกชื่อว่า “หลวงพ่อโต” เดิมยังไม่มีสิ่งก่อสร้างคลุมองค์หลวงพ่อ ชาวบ้านเห็นว่าควรสร้างหลังคา และก่อสร้างที่มุงบังจะได้เกิดความร่มเย็นผาสุข ได้กราบไหว้หลวงพ่อเป็นพุทธานุสติเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของบริษัท ๔ และสาธุชนในทิศทั้ง ๔ ที่เดินทางสัญจรไปมา  หลวงพ่อโตประดิษฐานอยู่ในอุโบสถวัดทับหมัน      ชื่อของวัดทับหมัน สันนิษฐานว่า คงเป็นการออกสำเนียงภาษาจากคำว่า  “ทัพมั่น”  เพี้ยนเป็น ทับหมัน การตั้งชื่อหมู่บ้านก็เรียกหมู่บ้าน”ทับหมัน” จึงใช้สำนวนภาษาอย่างนี้เรื่อยมา พอสร้างวัดก็ใช้ชื่อให้สอดคล้องกับหมู่บ้าน ชื่อว่า  “วัดทับหมัน” ดังนี้

          ประเพณีนิยมที่เกี่ยวข้องทางพระพุทธศาสนา ทางวัดทับหมันจัดกิจกรรม ประกอบด้วย วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา วันอัฏฐมีบูชา  วันสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา วันสารทไทย วันออกพรรษา (เทโวโรหณะ) บุญกฐิน ทุกวันแรม ๘ ค่ำ เดือน๑๑ ประเพณีวันลอยกระทง แข่งขันเรือยาว วันขึ้นปีใหม่ วันตรุษไทย วันมหาสงกรานต์ (สรงน้ำพระ) วันสำคัญเกี่ยวราชวงศ์จักรี ในโอกาสต่าง ๆ และมีตู้พระนำสุข แจกจ่ายให้กับประชาชนที่ได้รับความเดือนร้อนจากสถานการณ์ โคหวิด ๑๙  และมีพืชผักสวนครัวปลูกไว้หลังวัดทับหมันเพื่อแจกจ่ายให้กับประชาชน อ่านต่อ

ผู้ให้ข้อมูล พระครูพิสณฑ์กิจจาทร ดร.รองเจ้าอาวาสวัดทับหมัน
ผู้เรียบเรียง นางสาวนันทวัน  อ่อนจิตร ครู กศน.ตำบลทับหมัน

แหล่งท่องเที่ยวชุมชนตำบลทับหมัน

 แหล่งท่องเที่ยวชุมชนตำบลทับหมัน

    ในสมัยก่อนพื้นที่บ้านบึงประดู่ มีลักษณะเป็นป่าโปร่ง เดิมชื่อ “บ้านท่ามะขาม” และได้เปลี่ยนมาเป็นบ้านบึงประดู่ เนื่องจากมีต้นประดู่ขนาดใหญ่อยู่กลางบึงของหมู่บ้าน ประชาชนเลยเรียกว่า “บ้านบึงประดู่” ประชาชนบ้านบึงประดู่ส่วนใหญ่อพยพมาจากตำบลวัดขวาง อำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร เป็นส่วนใหญ่ และมาตั้งถิ่นฐาน ผู้ใหญ่สุนทร บัวบานเป็นผู้ใหญ่คนแรก  ผู้ใหญ่ในปัจจุบัน คือ ผู้ใหญ่อนันต์  เอมสาร

    ประวัติ/ความเป็นมา(โดยย่อลักษณะของแหล่งเรียนรู้ เป็นศูนย์เรียนรู้การทำเกษตรแบบผสมผสานในพื้นที่ ๕๓  ไร่ โครงการคัดเมล็ดพันธุ์ข้าว  การแปรรูปข้าวด้วยการซีนใส่ถุง การเลี้ยงปลาในบึง การทำน้ำหมักชีวภาพ การทำน้ำส้มควันไม้ การทำแปลงเกษตรนาแปลงใหญ่ องค์ความรู้ภายในแหล่งเรียนรู้ ได้แก่ โครงการคัดเมล็ดพันธุ์ข้าว  การแปรรูปข้าวด้วยการซีนใส่ถุง การเลี้ยงปลาในบึง การทำน้ำหมักชีวภาพ การทำน้ำส้มควันไม้ การทำแปลงเกษตรนาแปลงใหญ่ กระบวนการเรียนรู้ .มีการจัดฝึกอบรม เป็นแหล่งศึกษาดูงานการทำแปลงเกษตรนาแปลงใหญ่ และยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ  พีน้องประชาชนที่บ้านบึงประดู่มีความเป็นกันเองอัธยาศัยดี และมีขนมอร่อยที่หน้าทานอีกหลายอย่าง จึงได้รับเป็นชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถีบ้านบึงประดู่ ตำบลทับหมัน อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร อ่านต่อ

อ้างอิง
https://www.youtube.com/watch?v=A4XhnEfwdaM

แหล่งเรียนรู้ชุมชน กศน.ตำบลทับหมัน

 แหล่งเรียนรู้ชุมชน กศน.ตำบลทับหมัน

    กศน.ตำบลจะมีการปรับบทบาทภารกิจให้สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลและบริบทของพื้นที่ ตลอดจนรองรับการเป็นประชาคมอาเซียนมากขึ้น ภายใต้การขับเคลื่อนการดำเนินงาน ๔ ศูนย์การเรียนรู้ ได้แก่

    ๑) ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่
    เป็นศูนย์กลางการส่งเสริม จัดกระบวนการการเรียนรู้ และหน่วยประสานงานแหล่งเรียนรู้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงภายในชุมชน ดำเนินงานร่วมกับกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาจักร (กอ.รมน.)
    ๒) ศูนย์ส่งเสริมพัฒนาประชาธิปไตยตำบล (ศส.ปชต.)
    เพื่อสร้างการเรียรู้และความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการปกครองในระบอบประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุขโดยเฉพาะสิทธิและหน้าที่ในระบอบประชาธิปไตยบูรณาการความร่วมมือกับคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)
    ๓) ศูนย์ดิจิทัลชุมชน
    ซึ่งบริหารจัดการฐานข้อมูลที่จำเป็นสำหรับ กศน. และชุมชน เพื่อให้มีความรู้และรับรู้ที่เท่าทันปรับตัวให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกยุคดิจิทัล
    ๔) ศูนย์การศึกษาตลอดชีวิตชุมชน
    เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการจัดการศึกษาในระบบการศึกษา นอกระบบการศึกษา และการศึกษาตามอัธยาศัย ให้มีคุณภาพที่สอดคล้องกับนโยบายทางการศึกษา โดยยึดชุมชนเป็นฐานในการดำเนินงาน โดย กศน.ตำบลมีบทบาทเป็นผู้ประสานงานและอำนวยความสะดวก อ่านต่อ

ผู้ให้ข้อมูล  นายอนันต์  เอมสาร

    ผู้เรียบเรียง  นางสาวนันทวัน  อ่อนจิตร  ครู กศน.ตำบลทับหมัน

อาชีพท้องถิ่นตำบลทับหมัน

อาชีพท้องถิ่นตำบลทับหมัน

ประวัติความเป็นมาของชุมชน สมัยก่อนตำบลทับหมัน ได้เป็นสถานที่ตั้งฐานทัพของพระเจ้าเสือและยกกองทัพมาตั้งบริเวณตำบลทับหมันเป็นเวลานาน จนประชาชนในตำบลเรียกชื่อบ้านว่า “บ้านทัพมั่น” และต่อมาได้เกิดเรียกเพี้ยนมาเป็น “ บ้านทับหมัน ” พิกัดตำบลทับหมัน 16.219906 100.3002744

ตำบลทับหมันสมัยก่อนขึ้นอยู่กับตำบลคลองคูณ กิ่งอำเภอบางคลาน ต่อมาย้ายมาขึ้นกับ    ตำบลวังหว้า อำเภอบางมูลนาก และมาขึ้นกับตำบลวังสำโรง กิ่งอำเภอตะพานหิน และขึ้นกับอำเภอตะพานหิน ตามที่ได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอ  ในปี  พ.ศ. ๒๕๒๖ บ้านทับหมันได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นตำบล โดยมีหมู่บ้าน จำนวน ๕ หมู่บ้าน และหมู่บ้านขยายมากขึ้นจึงได้แยกหมู่บ้านอีกหมู่บ้านหนึ่ง ปัจจุบันตำบลทับหมัน  มีหมู่บ้านทั้งหมด ๖ หมู่บ้าน อ่านต่อ

ผู้ให้ข้อมูล นายอนันต์  เอมสาร ผู้ใหญ่ หมู่ ๕ บ้านบึงประดู่ ตำบลทับหมัน

ผู้เรียบเรียง  นางสาวนันทวัน  อ่อนจิตร ครู กศน.ตำบลทับหมัน

ตำนานยอดรัก สลักใจ

 ประวัติ ยอดรัก สลักใจ มีชื่อเล่นว่าแอ๊ว เกิดเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2499 ที่ ต.งิ้วราย อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร เป็นบุตร นายบุญธรรม และ นางบ่าย ไพรวัลย์ มีพี่น้อง 8 คน ชาย 7 คน หญิง 1 คน โดยยอดรักเป็นคนสุดท้อง จบการศึกษา ชั้น ป.4 โรงเรียนบ้านหาดแตงโม อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร อ่านเพิ่มเติม

สวน แคคตัส ลุงเปี๊ยก ตำบลงิ้วราย

 

เนื่องจาก เป็นพืช ที่ได้รับความนิยม อย่างมากในปัจจุบัน มีการเพาะพันธุ์ แคคตัส ในรูปทรงต่างๆ ที่สวยงามแตกต่างกันไป และยังเป็นพืชที่ดูแลรักษาง่าย ใช้พื้นที่ใช้สอยน้อย ป้าตุ๊ จึงเล็งเห็น ถึงความต้องการของตลาด จึงได้เพาะพันธุ์ จัดจำหน่าย ในตำบล อ่านเพิ่มเติม

“วัดต้นชุมแสง สำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดพิจิตร แห่งที่ 17”

"หมู่บ้านต้นชุมแสง" มีอายุยาวนานกว่า 150 ปี เดิมชื่อว่า "บ้านไผ่ล้อม" โดยมีประวัติเล่าต่อๆ กันมาจากผู้เฒ่าและผู้อาวุโสในชุมชนว่า "มีต้นไม้ต้นหนึ่งลอยมาตามลำแม่น่านในฤดูน้ำหลาก และได้ลอยมาเกยตื้นติดอยู่ที่ "เกาะมดตะนอย" ซึ้งมีลักษณะเป็นสันดิน(เกาะ)อยู่กลางลำน้ำน่าน ผู้ฒ่าคนหนึ่งได้ฟังคำเล่าขานจากคนรุ่นก่อน และบอกเล่าจากรุ่นต่อรุ่นมาว่า เมื่อถึงเวลาวันดีคืนดี ต้นไม้นี้..จะมีแสงสว่างเกิดขึ้นอยู่กลางเกาะในลำน้ำนั้น อ่านเพิ่มเติม

ร้านกาแฟโกยี

 ประวัติ “โกยี” เป็นชื่อเจ้าของร้านกาแฟดังใน อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร โกยีได้เล่าเรื่องราว สมัยหนุ่มว่าเริ่มขายกาแฟในตลาดนานา อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร ตั้งแต่อายุ 18 ปี สมัยนั้นร้านกาแฟส่วนใหญ่คั่วกาแฟเอง กิจการเหมือนจะไปได้สวย แต่กลับเกิดเหตุการณ์ไฟไหม้ตลาด โกยีจึงย้ายไปหัดทำเฟอร์นิเจอร์ที่บางลำพู เวลาผ่านไปได้ 4 ปี ก็เริ่มทำไม่ไหวเพราะงานหนักใช้แรงเยอะ เลยกลับมาขายกาแฟที่ตะพานหินอีกครั้งในปี พ.ศ.2500 พอกลับมาขายอีกรอบ คราวนี้ลูกค้าเก่ายังจำได้ ร้านโกยีเลยขายดิบขายดี ส่วนร้านกาแฟอื่นๆก็ขายแย่กันหมด อ่านเพิ่มเติม

“น้ำพริกแกงดี บ้านอ้อมหล่ม”

 

พริกแกง ตัวแทนความละเมียดละไมของอาหารประจำชาติไทย ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรม ซึ่งผ่านประสบการณ์ มายาวนานหลายร้อยปี ส่งต่อความอร่อยจากรุ่นสู่รุ่น น้ำพริกแกง หมายถึงผลิตภัณฑ์ที่ทำจากเครื่องแกงและเครื่องปรุงต่างๆ โดยมีพริกและพืชสมุนไพรเป็นส่วนประกอบสำคัญ นำมาบดผสมกัน มีลักษณะเปียกข้น อาจผสมกะทิหรือน้ำมันบริโภค แล้วนำไปให้ความร้อนโดยรักษาคุณภาพและกลิ่นรสของน้ำพริกแกงนั้นๆ ไว้สามารถนำไปใช้ได้ทันที เพื่อทำเป็นแกงชนิดใดชนิดหนึ่งตามชนิดของน้ำพริกแกงนั้น เช่น แกงเขียวหวาน แกงพะแนง แกงมัสมั่น อ่านเพิ่มเติม

“หน้ากากผ้า ลายดอกบุนนาค”

 

หน้ากากอนามัย คือ หน้ากากที่ใช้เพื่อช่วยป้องกันระบบทางเดินหายใจจากมลพิษ สารพิษ และเชื้อโรคในหลายกรณี แพทย์มักแนะนำให้ใช้หน้ากากอนามัยเพื่อป้องกันโรคที่เกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ เนื่องจากเป็นวิธีการป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อไวรัสจากคนสู่คนได้ หากรู้วิธีใช้ที่ถูกต้องก็จะช่วยให้การป้องกันนั้นมีประสิทธิภาพมากขึ้นหน้ากากอนามัย ผลิตขึ้นจากผ้าหรือพอลิโพรไพลีนซึ่งเป็นพลาสติกชนิดหนึ่งที่มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้ โดยหน้ากากอนามัยที่มีคุณภาพจะต้องมีชั้นกรองอย่างน้อย 3 ชั้น เพื่อช่วยในการป้องกันเชื้อโรค มลพิษหรือของเหลวจากภายนอก และช่วยดูดซับสารคัดหลั่งหรือความชื้นที่มาจากผู้ใช้ป้องกันเชื้อโรคแพร่กระจายสู่ผู้อื่น อ่านเพิ่มเติม

“ภาษายวน วัฒนธรรมควรรักษา”

 

ประชากรชาวยวนเชียงแสนได้เคลื่อนย้ายเข้าสู่เมืองสระบุรีและเมืองราชบุรีในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นด้วยเหตุผลจากสงครามและการเมือง จากนั้นกลุ่มประชากรดังกล่าวได้เคลื่อนย้ายออกไปในพื้นที่ต่างๆ ในบริเวณตอนกลางของประเทศไทย ตามปัจจัยทางเศรษฐกิจและการดํารงค์ชีพ ปัจจุบันพบชุมชนของชาวยวนกลุ่มเชียงแสนตั้งถิ่นฐานอยู่ในเขตจังหวัดสระบุรีอย่างน้อย 114 หมู่บ้าน จังหวัดราชบุรีอย่างน้อย 77 หมู่บ้าน จังหวัดกาญจนบุรีอย่างน้อย 5 หมู่บ้าน จังหวัดนครปฐมอย่างน้อย 12 หมู่บ้าน จังหวัดลพบุรีอย่างน้อย 51 หมู่บ้าน จังหวัดพิจิตรอย่างน้อย 8 หมู่บ้าน จังหวัดพิษณุโลกอย่างน้อย 20 หมู่บ้าน จังหวัดอุตรดิตถ์อย่างน้อย 6 หมู่บ้าน จังหวัดสระแก้วอย่างน้อย 12 หมู่บ้าน และจังหวัดนครราชสีมาอย่างน้อย 9 หมู่บ้าน อ่านเพิ่มเติม

หลวงพ่อใหญ่ พุทธปฏิมาแห่งศรัทธา

 พระพุทธรูป หมายถึง รูปที่สร้างขึ้นแทนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อกราบไหว้บูชา อาจใช้การแกะสลักจากวัสดุต่าง ๆ เช่น ศิลา งา ไม้ หรือวัสดุอื่น ๆ นอกจากนี้ยังอาจใช้การปั้นหรือหล่อด้วยโลหะก็ได้ โดยทั่วไป คำว่า พระพุทธรูปมักจะหมายถึง รูปขนาดใหญ่พอที่จะวางบูชาได้ สำหรับรูปขนาดเล็กมักจะเรียกว่า พระเครื่อง อย่างไรก็ตาม ทั้งสองแบบสามารถเรียกว่า พระพุทธรูป อ่านเพิ่มเติม

“แท่งทองพิจิตร มาลัยวังหว้า”

 

พวงมาลัย คือพวงดอกไม้ประดิษฐ์ ที่นำดอกไม้ ใบไม้ ต่าง ๆ เช่น กลีบดอกกุหลาบมอญ ดอกพุด ดอกรัก ดอกผกากรอง ใบแก้ว ดอกข่า ดอกมะลิ ดอกมะลุลี ดอกบานไม่รู้โรย ดอกเล็บมือนาง บานบุรี หงอนไก่ รักเร่ เฟื่องฟ้า มาร้อยเป็นพวงมาลัย โดยมักจะนำมาใช้กราบไหว้พระและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ รวมถึงนำมาทำเป็นพวงมาลัยดอกไม้สด สำหรับนำไปไหว้ บิดามารดา ญาติผู้ใหญ่ ตามเทศกาลต่าง ๆ อ่านเพิ่มเติม

วัฒนธรรมประเพณีกำฟ้าไทยพวน

 

งานประเพณีกำฟ้า” เป็นงานบุญพื้นบ้านของชาวไทยพวน บ้านป่าแดง อำเภอตะพานหิน ที่ยึดถือปฏิบัติสืบต่อกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ เป็นการบูชาหรือเคารพเทวดาฟ้าดิน เชื่อกันว่าเมื่อได้ทำบุญประกอบพิธีกรรมตั้งบายศรีบูชาขอพรจากเทพยดา ผู้รักษาฟ้าแล้วจะทำให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล เชื่อกันว่าเสียงฟ้าร้องคือ “สัญญาฟ้าเปิดประตูนํ้า” เพื่อให้ชาวนา ชาวไร่ มีนํ้าประกอบอาชีพเกษตรกรรม อ่านเพิ่มเติม

ผ้าทอพื้นเมืองเอกลักษณ์ของชาวไทยพวนบ้านป่าแดง

 

การทอผ้ามัดหมี่บ้านป่าแดง จัดว่าเป็นศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านที่งามตระการตา มีศิลปวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ประจำหมู่บ้าน การทอผ้าเป็นงานหัตถกรรมที่สำคัญของชาวบ้านป่าแดง โดยงานหัตถกรรมในอดีตเป็นการทอผ้าสำหรับใช้เองในครัวเรือน แต่ในปัจจุบันการทอผ้าได้กลายเป็นหัตถกรรมเชิงพาณิชย์และแปรสภาพเป็นอาชีพหารายได้เสริมสำหรับเกษตรกรบ้านป่าแดงที่มีเวลาว่างจากการประกอบอาชีพเกษตรกรรมผ้าทอพื้นเมืองบ้านป่าแดง อ่านเพิ่มเติม